Bezpłatne porady prawne w sprawach o przestępstwo posiadania narkotyków

Szanowni Państwo,

informujemy, iż od dnia 3 kwietnia 2017 r. do dnia 28 kwietnia 2017 r. nasza Kancelaria udziela bezpłatnych porad prawnych w sprawach o przestępstwo posiadania środków odurzających z art. 62 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz w sprawach o posiadanie środków odurzających przez osoby nieletnie.

Porady będą odbywały się w siedzibie naszej Kancelarii w Warszawie przy ul. Okrężnej 11a oraz w Krakowie przy ul. ks. bp. Władysława Bandurskiego 66 lok. 5.

Na spotkaniu szczegółowo omówimy Państwa sprawę oraz doradzimy jakie działania możecie Państwo podjąć, w tym jakie pismo procesowe możecie Państwo złożyć i na jakim etapie postępowania.

Porady prawne są w pełni bezpłatne, nie ponoszą Państwo żadnych kosztów. Skorzystanie z porady nie zobowiązuje Państwa do korzystania z usług naszej kancelarii.

W celu umówienia terminu porady prawnej prosimy o wcześniejszy kontakt telefoniczny:

  • porada prawna w Warszawie: nr tel. 697 053 659 lub 502 879 552 lub 22 629 00 36 oraz mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

  • porada prawna w Krakowie: nr tel. 508 149 706 oraz mail: fil@adwokat-stelmaszczyk.pl

Zapraszamy do obejrzenia nagrania informującego o bezpłatnych poradach.

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Umorzenie postępowania karnego w przypadku ujawnienia nieznacznej ilości narkotyku w orzecznictwie sądów powszechnych

W artykule zatytułowanym Czy możliwe jest umorzenie postępowania karnego w przypadku posiadania niewielkiej ilości narkotyku? została podjęta analiza możliwości umorzenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko osobie, która posiadała nieznaczną ilość narkotyku z zastosowaniem art. 62 a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W niniejszym artykule przeanalizujemy wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 9 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II Ka 588/13, rozstrzygający kwestię możliwości umorzenia postępowania z zastosowaniem niniejszego przepisu.

Sprawa dotyczyła osoby, u której w dniu 5 grudnia 2011r., na wskutek przeszukania mieszkania zostało ujawnione posiadanie: spodka z zawartością białego mokrego proszku i wacikami oraz lufki szklanej z zawartością suszu oraz strzykawki. Sąd dysponując opinią z zakresu toksykologii, ustalił iż posiadane przez sprawcę narkotyki to marihuana w łącznej ilości 0,074 grama oraz amfetamina w ilości 1,38 grama. Sąd Okręgowy w Rzeszowie w swym orzeczeniu jednak uznał, iż susz znajdujący się w lufce szklanej to pozostałość po spaleniu ziela lub żywicy konopi. Swe przekonanie uzasadnił również tym, iż sam oskarżony wyjaśnił, że zabezpieczone podczas przeszukania środki odurzające to resztki po ich zażywaniu. Jak ponadto wskazał Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie, w doktrynie i orzecznictwie istnieje pogląd, iż warunkiem koniecznym do przyjęcia posiadania środków odurzających wbrew przepisom ustawy jest posiadanie takiego środka w ilości pozwalającej na co najmniej jednorazowe użycie, w dawce zdolnej wywołać inny niż medyczny skutek. Opisy zaś zabezpieczonych przedmiotów w opinii sądu potwierdziły jedynie, że znajdowała się wśród nich lufka szklana ze śladami już spalonej substancji. Była to zatem pozostałość po środku odurzającym, a nie sam środek w rozumieniu art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Ponadto, powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach wydanego w sprawie II AKa 294/08, który dokonał stwierdzenia, iż w polskim systemie prawa karnego nie jest karalne samo spożywanie narkotyków, sąd w niniejszej sprawie stwierdził, że nie można uznać kogoś za sprawcę czynu z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, gdy posiadanie resztek narkotyku jest wyłączną konsekwencją wcześniejszego posiadania. Wobec tego Sąd ten uznał, iż z opisu czynu zarzucanego aktem oskarżenia przeciwko sprawcy przestępstwa posiadania narkotyków należy wyeliminować stwierdzenie, że oskarżony posiadał środek odurzający w postaci marihuany w łącznej ilości 0,074 grama.

Co się tyczy posiadanej amfetaminy, Sąd Okręgowy w Rzeszowie uznał, iż narkotyk ten zabezpieczony w toku przeszukania, spełniał nie tylko kryterium przynależności grupowej do związków wymienionych w załączniku do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, ale również pozwalał na jednorazowe użycie w celu osiągnięcia choćby potencjalnego efektu odurzenia lub innego charakterystycznego dla działania substancji psychotropowej. Sąd orzekający w tej sprawie podniósł, iż fakt, że sprawca czynu jest osobą uzależnioną od narkotyków, w związku z czym zazwyczaj zażywa ich nawet w znacznych ilościach, pozostaje bez znaczenia. Jak wskazał Sąd, uznając osobę oskarżoną za winną zarzucanego jej czynu, sąd orzekający nie bierze pod uwagę, czy posiadana przez oskarżonego ilość środka odurzającego wywoła u niego efekt odurzenia. Do przyjęcia bezprawności posiadania wystarczająca jest taka ilość amfetaminy, która przy jednorazowym użyciu hipotetycznie pozwala na osiągnięcie efektu odurzenia. Dlatego też Sąd zgodził się, iż amfetamina w ilości 1,38 grama, przy uwzględnieniu pozostałych okoliczności, wyczerpała znamiona typu czynu zabronionego z art. 62 § 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Sąd uznał również, iż czyn oskarżonego jest karygodny i zawiniony.

Sąd podniósł jednak, iż zważywszy na okoliczności popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu czynu, tj.:

  1. niewielką ilość amfetaminy,

  2. skłonność oskarżonego do nadużywania narkotyków,

  3. niski stopień społecznej szkodliwości przypisanego czynu (przeznaczona była jedynie do użytku oskarżonego),

    nie byłoby w tym przypadku celowe orzekanie wobec oskarżonego kary.

Jak wskazał Sąd, artykuł 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii pozwala, jeżeli:

  1. przedmiotem czynu, o którym mowa w art. 62 ust. 1 lub 3 ustawy, są środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej

    oraz są one

  2. przeznaczone jedynie na własny użytek sprawcy,

umorzyć postępowanie, jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień społecznej szkodliwości.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż właśnie taka sytuacja miała miejsce, wobec czego zastosował art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i umorzył toczące się postępowanie.

Autorzy:

Adwokat Małgorzata Fil – Kancelaria Adwokacka przy ul. ks. bp. Władysława Bandurskiego 66 lok. 5 w Krakowie, tel. 508 149 706,

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – Kancelaria Adwokacka przy ul. Okrężnej 11a w Warszawie, tel. kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Czy możliwe jest umorzenie postępowania karnego w przypadku posiadania niewielkiej ilości środka odurzającego?

Podczas udzielania odpowiedzi na Wasze posty, często można napotkać pytania, czy istnieje przypadek, w którym osoba, posiadająca środki odurzające, może nie ponosić odpowiedzialności karnej za przestępstwo posiadania narkotyków.

Należy wziąć pod uwagę możliwość, iż mimo że osoba zatrzymana posiadała niewielką ilość środka odurzającego, to postępowanie karne przeciwko niej i tak musi zostać wszczęte. W takiej sytuacji optymalnym rozwiązaniem jest złożenie wniosku o umorzenie przedmiotowego postępowania karnego.

Możliwość umorzenia postępowania karnego w przypadku ujawnienia niewielkiej ilości narkotyku przewiduje art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który stanowi:Jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w art. 62 ust. 1 lub 3, są środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej, przeznaczone na własny użytek sprawcy, postępowanie można umorzyć również przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, jeżeli orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości.

Przepis ten został wprowadzony do systemu prawnego nowelizacją przepisów tejże ustawy i obowiązuje od 9 grudnia 2011 r. Celem jego wprowadzenia była chęć ustawodawcy do częściowej liberalizacji przepisów dotyczących posiadania narkotyków. Należy zauważyć, iż przepis ten może zostać zastosowany przez organy ścigania, tj. Policję bądź Prokuratura nawet bez uprzedniego o to zawnioskowania przez osobę podejrzaną. Umorzenie sprawy może zatem nastąpić zarówno przed wydaniem postanowienia o wszczęciu dochodzenia lub śledztwa, jak również w trakcie już toczącego się postępowania przygotowawczego. Po wszczęciu postępowania karnego, warto zawnioskować na podstawie omawianego artykułu o umorzenie postępowania karnego.

Jednak, aby móc powołać się na art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii muszą zostać spełnione pewne przesłanki, wskazane w treści niniejszego artykułu, tj.:

  1. nieznaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, które posiadała osoba zatrzymana,

  2. narkotyki przeznaczone były na własny użytek sprawcy,

  3. orzeczenie wobec sprawcy kary za posiadanie środków odurzających byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień społecznej szkodliwości.

Należy zaznaczyć, iż aby doszło do umorzenia postępowania karnego na podstawie tego przepisu, konieczne jest łączne spełnienie wszystkich powyżej wymienionych przesłanek.

Co oznacza „nieznaczna ilość narkotyku”?

Niestety w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii ani w żadnej innej ustawie nie znajduje się wytłumaczenie, jaka ilość narkotyku jest uznawana za ilość nieznaczną. Należy zatem wskazać, iż znaczenie tego terminu jest niejasne nie tylko dla osób zainteresowanych sprawą, tj. osób podejrzanych bądź oskarżonych, ale także dla samych organów prowadzących postępowanie przygotowawcze czy sądów orzekających w sprawie. Problemem jest zatem wskazanie, jaka ilość posiadanych środków odurzających lub substancji psychotropowych świadczy o tym, że sprawca zasługuje na łagodniejsze potraktowanie.

Jak jednak wskazuje orzecznictwo sądów powszechnych, „nieznaczna ilość” to ilość odpowiadająca doraźnym potrzebom uzależnionego, to jest odczuwanemu współcześnie głodowi narkotycznemu, jedna, dwie porcje, lecz nie ilość od tego większa, choćby zgromadzono ją w przewidywaniu przyszłych potrzeb”. (tak Sąd Apelacyjny w Krakowie z dnia 04 października 2000 r., sygn. akt II AKa 161/00).

Wnioskując zatem o zastosowanie art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, warto pamiętać, że należy przekonać organy ścigania, iż zatrzymane narkotyki miały służyć osobie zatrzymanej jedynie na jej własny użytek. Z okoliczności faktycznych powinno jednoznacznie wynikać, że ujawniona nieznaczna ilość narkotyków jest przeznaczona jedynie dla ich posiadacza. Oprócz tego, na pewno istotnym czynnikiem będzie dotychczasowa karalność sądowa sprawcy.

Podsumowując należy również dodać, iż umorzenie postępowania karnego prowadzonego przeciwko sprawcy przestępstwa posiadania narkotyków skutkuje tym, iż osoba ta zachowuje status osoby niekaranej, a informacja o toczonym w przeszłości przeciwko niej postępowaniu karnym nie znajduje odzwierciedlenia w jej kartotece karnej.

Autorzy:

Adwokat Małgorzata Fil – Kancelaria Adwokacka przy ul. ks. bp. Władysława Bandurskiego 66 lok. 5 w Krakowie, tel. 508 149 706,

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – Kancelaria Adwokacka przy ul. Okrężnej 11a w Warszawie, tel. kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Pojęcie nieznacznej ilości środka odurzającego w orzecznictwie sądów powszechnych

W artykule zatytułowanym umorzenie postępowania karnego za posiadanie narkotyków ze względu na znikomą społeczną szkodliwość czynu zastanawialiśmy się, jaka ilość posiadanego narkotyku jest uznawana za ilość nieznaczną. We wskazanym artykule zostało jednak wskazane, iż niestety ani ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii ani żadna inna ustawa nie wskazuje konkretnej ilości, która uznawana za ilość nieznaczną. Przy braku sprecyzowania tego terminu należy zatem szukać pomocy w orzeczeniach sądów powszechnych, które w swych wyrokach niejednokrotnie starały się dokonać wykładni pojęcia „nieznacznej ilości narkotyku”.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., w sprawie o sygn. akt II KK 289/08

Sąd Najwyższy w niniejszym wyroku wskazał, iż na podstawie art. 62 ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii karalny jest wprawdzie każdy wypadek posiadania środka odurzającego lub substancji psychotropowej “wbrew przepisom ustawy”, jednak warunkiem koniecznym jest, aby sprawca posiadał środek odurzający lub substancję psychotropową w ilości pozwalającej na co najmniej jednorazowe użycie, w dawce dla nich charakterystycznej, zdolnej wywołać u człowieka inny niż medyczny skutek.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2000 r. w sprawie o sygn. akt II A Ka 22/00

Sąd w niniejszym orzeczeniu uczynił starania do wypunktowania cech świadczących o tym, czy ilość środków odurzających jest „znaczna”, „nieznaczna”, czy „zwykła”, oceniając, iż istotne są:

  1. masa wagowa (gramy, kilogramy, tony, ilość porcji),

  2. rodzaj środka odurzającego (podział na narkotyki tzw. „twarde” i „miękkie”)

    oraz

  3. cel przeznaczenia (w celach handlowych, na potrzeby własne)

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach w sprawie II A Ka 244/11,

W wyroku tym Sąd Apelacyjny w Katowicach dokonał stwierdzenia, iż jeśli przyjąć, iż 1 g marihuany to typowa dawka, która miałaby służyć do odurzenia, to nie oznacza, iż posiadana ilość narkotyku poniżej 1 g jest ilością nieznaczną. W niniejszym wyroku określił zatem, iż sam fakt, iż posiadana ilość marihuany to mniej niż 1 g nie jest wystarczającą przesłanką do oceny, iż ujawniona ilość, to ilość nieznaczna.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2006 r., w sprawie II KK 47/05,

W niniejszym wyroku Sąd Najwyższy uznał, iż miarą ,,znaczności” i „nieznaczności” posiadanego narkotyku może być ocena stosunku ilości określonych środków do potrzeb jednego człowieka uzależnionego od tych środków. Jeżeli zatem przedmiotem czynu jest taka ilość tych środków, która mogłyby zaspokoić tego rodzaju potrzeby co najmniej kilkudziesięciu uzależnionych, to należy przyjąć, że jest to ilość znaczna.

Wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 241/06

W niniejszym artykule sąd orzekający podniósł, iż art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zabrania posiadania środków odurzających bądź substancji psychotropowych, zatem posiadania przynajmniej jednej porcji takiego środka, pozwalającej na odurzenie człowieka. Wobec powyższego sąd uznał, iż przepis ten nie ma zastosowania do sytuacji powstałej po “posiadaniu środka odurzającego”, a to – jak w tej sprawie – woreczka ze śladowymi ilościami białego proszku. Sąd uznał, iż “ilość śladowa” to nikłe resztki, pozostałości po substancji psychotropowej i nie spełniają one znamienia posiadania środka odurzającego lub substancji psychotropowej.

Podsumowując można stwierdzić, iż w orzecznictwie sądów powszechnych kształtująca się linia orzecznicza wskazuje, iż by uznać, że posiadana przez sprawcę przestępstwa narkotykowego ilość środka odurzającego lub substancji psychotropowej należy ocenić:

  1. czy posiadana ilość pozwalała na conajmniej jednorazowe użycie, zdolne wywołać u człowieka inny niż medyczny skutek,

  2. jaka dokładnie była masa wagowa (gramy, kilogramy, tony, ilość) posiadanej porcji narkotyku,

  3. rodzaj środka odurzającego (podział na narkotyki tzw. „twarde” i „miękkie”),

  4. cel przeznaczenia (w celach handlowych, na potrzeby własne),

  5. czy posiadane narkotyki to środek mający służyć do odurzenia czy jedynie pozostałości po już zażytym środku.

W jednym z wyroków sąd orzekający w sprawie o posiadanie narkotyków wskazał również, iż jeśli przyjąć, iż 1 g marihuany to dawka, która miałaby służyć do odurzenia, to nie oznacza, iż posiadana ilość narkotyku poniżej 1 g jest ilością nieznaczną.

Autorzy:

Adwokat Małgorzata Fil – Kancelaria Adwokacka przy ul. ks. bp. Władysława Bandurskiego 66 lok. 5 w Krakowie, tel. 508 149 706,

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – Kancelaria Adwokacka przy ul. Okrężnej 11a w Warszawie, tel. kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Czy można złożyć zażalenie na postanowienie sądu oddalające wniosek o uchylenie lub zmianę tymczasowego aresztowania w sprawach o przestępstwa narkotykowe?

W artykule zatytułowanym Czy możliwe jest wnioskowanie o uchylenie tymczasowego aresztowania w sprawach o przestępstwa narkotykowe? zastanawialiśmy się nad możliwością wnioskowania przez podejrzanego w sprawie o przestępstwa narkotykowe o uchylenie tymczasowego aresztowania w sprawach o przestępstwa związane ze środkami odurzającymi. W niniejszym artykule wyjaśniamy, czy osoba podejrzana (oskarżona) ma prawo złożyć zażalenie postanowienie Sądu odmawiające uchylenia tymczasowego aresztowania bądź jego zamiany na inny środek zapobiegawczy.

Należy pamiętać, iż podstawą prawną, pozwalającą na wniesienie wniosku o uchylenie lub zmianę tymczasowego aresztowania, jest art. 254 § 1 k.p.k, który stanowi, iż: Oskarżony może składać w każdym czasie wniosek o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego; w przedmiocie wniosku rozstrzyga, najpóźniej w ciągu 3 dni, prokurator, a po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu – sąd, przed którym sprawa się toczy”.

Kwestię zażalenia reguluje art. 254 § 2 k.p.k, który stanowi, iż: Na postanowienie w przedmiocie wniosku oskarżonemu zażalenie przysługuje tylko wtedy, gdy wniosek został złożony po upływie co najmniej 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia w przedmiocie środka zapobiegawczego.”

Powyższe oznacza zatem, iż na postanowienie w przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego przysługuje zażalenie, ale tylko wtedy, gdy wniosek został złożony po upływie co najmniej 3 miesięcy od dnia wydania poprzedniego postanowienia w przedmiocie tego środka zapobiegawczego.

Do którego sądu należy złożyć zażalenie?

Zażalenie należy skierować do sądu, który wydał postanowienie w przedmiocie składanego wniosku o zmianę lub uchylenie tymczasowego aresztowania. Zgodnie zaś z treścią art. 254 § 3 k.p.k.,: „Zażalenie na postanowienie sądu rozpoznaje ten sam sąd w składzie trzech sędziów”.

Ile wniosków o zmianę lub uchylenie tymczasowego aresztowania podejrzany/oskarżony może składać w sprawie o przestępstwa narkotykowe?

Należy zauważyć, iż podejrzany/oskarżony i jego obrońca w żaden sposób nie są ograniczani w liczbie składanych wniosków o uchylenie lub zmianę tymczasowego aresztowania. Co również warto podkreślić, prawo do złożenia kolejnego wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego nie jest uzależnione od spełnienia żadnych dodatkowych warunków, w tym także nie muszą wcale zmienić się okoliczności sprawy, aby można było złożyć nowy wniosek.

Autorzy:

Adwokat Małgorzata Fil – Kancelaria Adwokacka przy ul. ks. bp. Władysława Bandurskiego 66 lok. 5 w Krakowie, tel. 508 149 706,

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – Kancelaria Adwokacka przy ul. Okrężnej 11a w Warszawie, tel. kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Czy możliwe jest złożenie wniosku o zmianę bądź uchylenie tymczasowego aresztowania w sprawach o przestępstwa narkotykowe?

Celem niniejszego artykułu jest odpowiedź na pytanie, czy w przypadku kiedy Sąd wydał wobec Ciebie postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania w sprawie o przestępstwa, związane ze środkami odurzającymi, możliwe jest ubieganie się o zmianę zastosowanego wobec Ciebie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania bądź jego uchylenie.

W poprzednich artykułach zamieszczanych na niniejszym blogu została dokonana analiza instytucja tymczasowego aresztowania w sprawach związanych ze środkami odurzającymi. Zainteresowanych zapraszam do zapoznania się np. z artykułem: Jak wygląda postępowanie w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania w sprawach o przestępstwa narkotykowe? W niniejszym blogu zastanowimy się, czy możliwym jest wnioskowanie przez osobą tymczasowo aresztowaną o uchylenie tego środka zabezpieczającego.

Rozważając możliwość wnioskowania o uchylenie tymczasowego aresztowania należy pamiętać o art. 257 § 1 k.p.k., który stanowi, iż zastosowanie tymczasowego aresztowania jest ostatecznością, dopuszczalną tylko wówczas, gdy łagodniejszy środek zapobiegawczy nie wystarczy dla zapewnienia prawidłowego toku śledztwa lub dochodzenia. Jak stanowi bowiem jego treść: „Tymczasowego aresztowania nie stosuje się, jeżeli wystarczający jest inny środek zapobiegawczy”.

Kolejnymi ważnymi przepisami są art. 254 § 1 k.p.k, który stanowi, iż: Oskarżony może składać w każdym czasie wniosek o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego; w przedmiocie wniosku rozstrzyga, najpóźniej w ciągu 3 dni, prokurator, a po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu – sąd, przed którym sprawa się toczy” oraz art. 253 § 1 k.p.k., który stanowi, iż: „Środek zapobiegawczy należy niezwłocznie uchylić lub zmienić, jeżeli ustaną przyczyny, wskutek których został on zastosowany, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie albo zmianę”.

Tymczasowe aresztowanie powinno zostać uchylone lub zmienione na łagodniejszy środek zapobiegawczy, jeżeli:

  1. ustały przyczyny jego zastosowania

    lub

  2. pojawiły się nowe, niepodnoszone dotąd okoliczności przemawiające za zwolnieniem aresztowanego.

Oskarżony, jak i jego obrońca, może w każdym czasie złożyć wniosek o uchylenie lub zmianę zastosowanego przez sąd tymczasowego aresztowania. Wniosek musi zawierać:

  1. określenie żądania – czy chce uchylenia środka zapobiegawczego czy może wnosi o zmianę na inny środek

    oraz

  2. uzasadnienie chęci zmiany lub uchylenia tymczasowego aresztowania.

Argumenty, jakie należy wskazać na poparcie wniosku o uchylenie tymczasowego aresztowania zależą od okoliczności konkretnej sprawy i przyczyn, dla których areszt został zastosowany. Oto kilka przykładów:

  1. ustała groźba zastraszania świadka bądź namawiania go przez podejrzanego do złożenia fałszywych zeznań, gdyż został on już przesłuchany,

  2. ustała groźba ucieczki i ukrycia się podejrzanego, gdyż zaproponował on poręczenie majątkowe jako gwarancję stawiennictwa na każde żądanie Sądu lub Prokuratora,

  3. ustała groźba ucieczki i ukrycia się podejrzanego, gdyż zaproponował on zamiast aresztu zakaz opuszczania kraju i przedstawił paszport do dyspozycji Prokuratora lub Sądu,

  4. ustała groźba ucieczki i ukrycia się podejrzanego, gdyż wskazał on adres, w którym będzie zamieszkiwał po zwolnieniu z aresztu,

  5. osoba najbliższa dla podejrzanego ciężko zachorowała i wymaga opieki ze strony podejrzanego,

  6. stan zdrowia podejrzanego w trakcie aresztu znacznie się pogorszył i wymaga pomocy lekarskiej, której nie może otrzymać w areszcie śledczym.

Powyższe to jedynie przykłady argumentów, jakie można użyć w uzasadnieniu wniosku o uchylenie tymczasowego aresztowania. Przy powołaniu się na którykolwiek z nich optymalne jest przedstawienie dokumentu lub wskazanie osoby na potwierdzenie podniesionej okoliczności.

Jak wskazuje art. 254 § 1 k.p.k., w przedmiocie wniosku rozstrzyga, najpóźniej w ciągu 3 dni, sąd w okręgu którego sprawa się toczy. Jest to jednak termin instrukcyjny, więc jego przekroczenie nie rodzi żadnych konsekwencji

Na postanowienie sądu w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku oskarżonego przysługuje zażalenie. Jednak jak wskazuje 254 § 2 k.p.k. Na postanowienie w przedmiocie wniosku oskarżonemu zażalenie przysługuje tylko wtedy, gdy wniosek został złożony po upływie co najmniej 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia w przedmiocie środka zapobiegawczego”. Oznacza to, że nie można złożyć zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o zmianę lub uchylenie tymczasowego aresztowania, jeżeli od daty wydania postanowienia o jego zastosowaniu nie upłynęły 3 miesiące. Wówczas takie zażalenie jest traktowane jako niedopuszczalne i wydawane jest zarządzenie o odmowie przyjęcia tego środka odwoławczego.

Autorzy:

Adwokat Małgorzata Fil – Kancelaria Adwokacka przy ul. ks. bp. Władysława Bandurskiego 66 lok. 5 w Krakowie, tel. 508 149 706,

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – Kancelaria Adwokacka przy ul. Okrężnej 11a w Warszawie, tel. kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Czy Sąd może uchylić nałożoną na świadka karę pieniężną w związku z jego niestawiennictwem się na rozprawę w sprawie o przestępstwo narkotykowe?

W artykule zatytułowanym Kiedy na świadka w sprawie karnej może zostać nałożona kara pieniężna za jego niestawiennictwo się w sądzie? została dokonana problematyki nakładania przez sąd na świadka kary pieniężnej w związku z jego nieusprawiedliwionym niestawiennictwem na termin rozprawy karnej w sprawie o przestępstwo narkotykowe. Należy jednak zauważyć, iż sąd również ma możliwość uchylenia nałożonej na świadka kary.

Możliwość tą przewiduje art. 286 k.p.k., który stanowi, iż: „Karę pieniężną należy uchylić, jeżeli ukarany dostatecznie usprawiedliwi swe niestawiennictwo lub samowolne oddalenie się. Usprawiedliwienie może nastąpić w ciągu tygodnia od daty doręczenia postanowienia wymierzającego karę pieniężną”.

Jak wynika zatem z powyższego, organ procesowy, który nałożył karę pieniężną na świadka, powinien ją uchylić, jeżeli tylko ukarany dostatecznie usprawiedliwi swoje niestawiennictwo.

Kiedy świadek powinien złożyć usprawiedliwienie swojej nieobecności na rozprawie, na termin której został wezwany?

Należy zauważyć, iż świadek, który nie może stawić się na wezwanie sądu, powinien sam usprawiedliwić swoje niestawiennictwo, bez oczekiwania na dodatkowe wezwanie sądu. Sąd bowiem nie ma obowiązku upewniać się, przed zastosowaniem kary pieniężnej, czy nie zaszły wyjątkowe przyczyny usprawiedliwiające niestawiennictwo wezwanego. Oznacza to, że w przypadku, kiedy świadek wie, że nie będzie mógł stawić się rozprawę karną, na którą został wezwany, powinien odpowiednio wcześniej wysłać do sądu stosowne usprawiedliwienie. Przy tej okazji warto wspomnieć o postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 17 listopada 1993, sygn. akt II AKz 318/93 r., w którym pada stwierdzenie, że nie każde badanie lekarskie, choroba, a nawet nie każda hospitalizacja uzasadniają usprawiedliwienie niestawiennictwa na wezwanie, ale takie tylko, które stanowią chorobę obłożną bądź wynikającą z nagłego i poważnego pogorszenia zdrowia, wymagającego niezwłocznego poddania się leczeniu szpitalnemu.

Co w przypadku, kiedy przyczyna niestawienia się świadka zaistniała nagle, przez co nie miał on możliwości wysłać usprawiedliwienia przed terminem rozprawy?

Jeśli świadek nie stawił się na termin rozprawy, na który został wezwany i nie wysłał on odpowiednio wcześniej usprawiedliwienia swojej nieobecności, świadek może wysłać do sądu stosowne usprawiedliwienie również po terminie rozprawy. Jeśli sąd, przed którym toczy się sprawa otrzyma usprawiedliwienie przed wydaniem postanowienia o wymierzeniu świadkowi kary pieniężnej, może to zapobiec jego wydaniu. Jeśli jednak świadek nie usprawiedliwi swojej nieobecności przed wydaniem przez sąd przedmiotowego postanowienia, świadek również ma możliwość na tym etapie złożenia stosownego usprawiedliwienia. Należy jednak pamiętać, że w takiej sytuacji złożenie usprawiedliwienia przez świadka musi nastąpić w ciągu tygodnia od dnia doręczenia postanowienia wymierzającego karę pieniężną. Jak wskazują jednakże komentatorzy przepisu, tygodniowy termin na wniesienie usprawiedliwienia nieobecności przez świadka ma charakter instrukcyjny, a zatem nie jest terminem ostateczny. Oznacza to, że świadek może wnioskować o wydłużenie terminu na wniesienie usprawiedliwienia swojej nieobecności na terminie. Jeżeli zatem po upływie tego terminu świadek dostatecznie usprawiedliwi swoje niestawiennictwo, sąd może, ale nie musi, uchylić nałożoną karę pieniężną (tak: Hofmański, Sadzik, Zgryzek w: Kodeks postępowania karnego, t. I, 2011, s. 1578).

W jaki sposób świadek może odwołać się od zarządzenia wydanego przez sąd w przedmiocie nałożenia na niego kary pieniężnej?

Aby odwołać się od zarządzenia wydanego przez sąd w przedmiocie nałożenia na świadka kary pieniężnej, należy przesłać do sądu stosowne usprawiedliwienie. Świadek może usprawiedliwić swoje niestawiennictwo zarówno w formie pisemnej, przesyłając usprawiedliwienie na adres organu procesowego, jak i ustnie do protokołu, o ile tylko najbliższa czynność będzie dokonywana z udziałem ukaranego przed upływem 7 dni od daty doręczenia postanowienia wymierzającego karę pieniężną. W przypadku skierowania właściwego usprawiedliwienia w wyznaczonym przez sąd terminie, uprawniony organ procesowy podejmie decyzję o uchyleniu kary pieniężnej w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie do sądu wyższego rzędu nad sądem, który wydał skarżone.

Należy zauważyć, iż o uchyleniu kary pieniężnej sąd, który ją nałożył, orzeka z urzędu. Nie ma zatem potrzeby dołączania do wysyłanego usprawiedliwienia wniosku o uchylenie kary pieniężnej. Konsekwencją bowiem uznania przez organ procesowy, że ukarany dostatecznie usprawiedliwił swoje niestawiennictwo będzie uchylenie przedmiotowej kary. Oczywiście nie ma jednak przeszkód, aby do usprawiedliwienia ukarany świadek dołączył wniosek o uchylenie kary pieniężnej.

Podsumowując należy stwierdzić, że jeżeli świadek nie może stawić się na termin rozprawy, na który został wezwany, powinien on przedstawić przed sądem odpowiednie usprawiedliwienie. Jeśli sąd, przed którym toczy się sprawa otrzyma usprawiedliwienie przed wydaniem postanowienia o wymierzeniu świadkowi kary pieniężnej, może to zapobiec jego wydaniu. Jeśli jednak świadek nie usprawiedliwi swojej nieobecności przed wydaniem przez sąd przedmiotowego postanowienia, świadek również ma jeszcze możliwość złożenia stosownego usprawiedliwienia. W takiej sytuacji, świadek na złożenie stosownego usprawiedliwienia ma co do zasady 7 dni, liczonych od momentu doręczenia mu zarządzenia o zastosowaniu wobec niego kary pieniężnej.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Kiedy świadek może zostać doprowadzony na rozprawę w sprawie karnej?

W artykule zatytułowanym Kiedy na świadka w sprawie karnej może zostać nałożona kara pieniężna za jego niestawiennictwo się w sądzie? zastanawialiśmy się czy świadek ma obowiązek stawić się w sądzie, jeśli został wezwany do złożenia zeznań w sprawie o przestępstwo narkotykowe i co się wydarzy w sytuacji, gdy nie stawi się on na rozprawie karnej, na którą został prawidłowo wezwany.

W niniejszym artykule zastanowimy się, czy sąd może zarządzić doprowadzenie świadka na salę sądową, w przypadku gdy nie stawił się on na rozprawę, a otrzymał odpowiednie wezwanie.

Wstępne wątpliwości rozwiewa artykuł 285 § 2 k.p.k. który stanowi, iż: „W wypadkach określonych w § 1 [w przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa wezwanego świadka na rozprawę] można ponadto zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie świadka”.

Jak wynika zatem z powyższego przepisu, orzeczenie kary pieniężnej na świadka na podstawie przepisu 285 § 2 k.p.k., w związku z jego nieusprawiedliwionym niestawiennictwem na termin rozprawy karnej w sprawie o przestępstwo narkotykowe może być połączone z wydaniem zarządzenia przez sąd do jego zatrzymania i przymusowego doprowadzenia na rozprawę.

Niewątpliwie zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie, o którym mowa w cytowanym przepisie należy zdecydowanie odróżnić od zatrzymania osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa, które ma przede wszystkim na celu zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania karnego. Zatrzymanie i doprowadzenie świadka ma głównie na celu wymuszenie na nim określonego zachowania w trakcie postępowania karnego, tj. złożenia zeznań w danej sprawie.

Jak zostało już wskazane, świadka można zatrzymać i przymusowo doprowadzić jedynie w przypadku nieusprawiedliwionego stawiennictwa. W praktyce rozwiązanie to stosuje się w zasadzie, gdy mamy do czynienia z kolejnym nieusprawiedliwionym niestawiennictwem świadka, a wcześniej stosowane wobec świadka środki w postaci kary pieniężnej nie odniosły pożądanego rezultatu. Warto zatem nadmienić, iż świadek, który nie stawił się na rozprawę po raz pierwszy i nie usprawiedliwił swojej nieobecności, powinien obawiać się nałożenia na niego przez sąd kary pieniężnej, ale już niekoniecznie jego doprowadzenia na salę rozpraw. Jednak w sytuacji, w której świadek, bez odpowiedniego usprawiedliwienia, nie stawi się na kolejne wezwania sądu, sąd będzie dysponować możliwością zarządzenia przymusowego doprowadzenia świadka. Należy również zwrócić uwagę na fakt, iż formalnie jest możliwe jednoczesne nałożenie kary pieniężnej oraz zarządzenie zatrzymania i doprowadzenia. Mając jednak na względzie cel omawianych środków, sądy winny należy najpierw sięgać po karę pieniężną, a dopiero wtedy, gdy jest ona nieskuteczna, korzystać z instytucji zatrzymania i przymusowego doprowadzenia, połączonego z kolejną karą pieniężną.

Na jaki czas można zatrzymać świadka?

W przypadku wydania zarządzenia o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu świadka, czas zatrzymania w żadnym wypadku nie może przekroczyć 48 godzin. Jednak 48 h jest to górna granica czasu, na jaki świadek może zostać zatrzymany, dlatego należy pamiętać, że zatrzymanie w zasadzie nie powinno trwać dłużej, niż jest to niezbędne do wykonania zarządzenia związanego z doprowadzeniem świadka do sądu. Komentatorzy tego przepisu uznają za uzasadniony pogląd, że niedopuszczalna jest praktyka zatrzymania osoby wieczorem dnia poprzedniego w celu doprowadzenia jej do organu prowadzącego postępowanie następnego dnia rano (tak m .in. prof. D. Świecki w Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I, wyd. II, 2015) . Sytuacje z zatrzymaniem świadka dnia poprzedniego nie powinny mieć miejsca, chyba że zatrzymanie jeden dzień wcześniej będzie gwarantowało skuteczność wykonania zarządzenia o zatrzymaniu i doprowadzenia świadka do sądu (np. świadek bardzo rzadko przebywa w miejscu swojego zamieszkania).

Czy można zaskarżyć decyzję sądu w przedmiocie zarządzenia o doprowadzeniu świadka na salę rozpraw?

Należy podkreślić, iż decyzja o zatrzymaniu i doprowadzeniu ma postać zarządzenia. Jest to bardzo istotne, ponieważ jak wynika z art. 99 § 2 k.p.k. oraz art. 290 § 2 k.p.k., zarządzenie wymaga sporządzenia uzasadnienia i jest ono zaskarżalne. Jak stanowi bowiem powoływany powyżej art. 290 § 2 k.p.k.:Na postanowienia i zarządzenia przewidziane w niniejszym rozdziale przysługuje zażalenie”. Zażalenie przysługuje do sądu wyższego rzędu nad sądem, który wydał zaskarżone orzeczenie. Świadek w zażaleniu na zarządzenie o doprowadzeniu świadka na salę rozpraw powinien wskazać dlaczego nie zgadza się z wydanym zarządzeniem. Treść zarządzenia zależna jest od okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie. Jako przykład można wskazać sytuację, w której świadek prawidłowo usprawiedliwił swoją nieobecność na rozprawie, ale mimo to, sąd wydał zarządzenie o jego przymusowym doprowadzeniu na salę rozpraw. W takim przypadku świadek powinien wskazać, iż złożył on odpowiednie usprawiedliwienie swojej nieobecności, wobec czego jego doprowadzenie na rozprawę należy uznać jako przedwczesne.

Podsumowując należy zwrócić uwagę, na fakt, iż w przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa wezwanego na rozprawę karną w sprawie o przestępstwa narkotykowe świadka, sąd może wydać zarządzenie o jego zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu na salę rozpraw. W praktyce rozwiązanie to stosuje się jednak w sytuacji, gdy świadek po raz kolejny w sposób nieusprawiedliwiony nie stawia się na wezwanie sądu świadka, a wcześniej stosowane wobec świadka środki w postaci kary pieniężnej nie odniosły rezultatu. Należy również pamiętać, iż na przedmiotowe zarządzenie świadkowi przysługuje zażalenie do sądu wyższego rzędu nad sądem, który wydał zaskarżone orzeczenie.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Kiedy na świadka w sprawie karnej może zostać nałożona kara pieniężna za jego niestawiennictwo się w sądzie?

Przestępstwa narkotykowe charakteryzują się tym, że świadkami ich popełnienia może być duża liczba osób. Przy poważniejszych zarzutach, np. sprzedaży przez oskarżonego większej ilości środków odurzających, oprócz udowodnienia sprzedaży zarzucanej mu ilości, prokuratura, która prowadzi daną sprawę dysponuje również dowodami z zeznań świadków, którzy mogą potwierdzić, że rzeczywiście osoba oskarżona w sprawie popełniła przestępstwo sprzedaży środków odurzających. Zatem w sytuacji, gdy organy ścigania dysponują wiedzą, iż konkretna osoba może posiadać informacje w sprawie, wzywają taką osobę na przesłuchanie.

Jednak osoby, które złożyły zeznania na etapie postępowania przygotowawczego na prokuraturze bądź policji, często nie wiedzą, iż na etapie postępowania sądowego, sąd również może również ich przesłuchać. 

Czy świadek ma obowiązek stawić się w sądzie, jeśli został wezwany do złożenia zeznań w sprawie o przestępstwo narkotykowe?

Oczywiście tak, a jego nieusprawiedliwione niestawiennictwo może skutkować nałożeniem na niego kary pieniężnej. Jak wynika bowiem z art. 285 k.p.k.: „§1. Na świadka, biegłego, tłumacza lub specjalistę, który bez należytego usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie organu prowadzącego postępowanie albo bez zezwolenia tego organu wydalił się z miejsca czynności przed jej zakończeniem, można nałożyć karę pieniężną w wysokości do 3000 złotych”.

Kiedy nieobecność świadka traktowana jest jako nieusprawiedliwione niestawiennictwo?

Sąd traktuje nieobecność świadka na rozprawie jako nieusprawiedliwione niestawiennictwo wówczas, gdy świadek ten został wezwany do złożenia zeznań w konkretnej sprawie karnej, w konkretnym sądzie i w konkretnym dniu, ale nie stawił się na wezwanie i nie usprawiedliwił swojej nieobecności. Oznacza to zatem, że każda nieobecność świadka w sądzie powinna zostać usprawiedliwiona (np. świadek musi przedstawić zwolnienie lekarskie w przypadku jego choroby lub przedstawić potwierdzenie zakupu wycieczki, w przypadku jego wyjazdu).

Co w przypadku, kiedy świadek jest chory i nie może się stawić w sądzie?

Niestawiennictwo na wezwanie sądu z powodu choroby można usprawiedliwić zaświadczeniem potwierdzającym niemożliwość stawienia się na wezwanie, wystawionym przez lekarza. Jednak należy pamiętać, iż niewystarczającym będzie przedstawienie przed sądem zwykłego usprawiedliwia lekarskiego. Jak wskazuje bowiem art. 117 § 2a k.p.k., świadek, który nie stawił się na wezwanie sądu, będzie musiał przedstawić zwolnienie od lekarza sądowego: „Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby oskarżonych, świadków, obrońców, pełnomocników i innych uczestników postępowanie których obecność była obowiązkowa lub którzy wnosili o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnionymi do wzięcia w niej udziału, wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez lekarza sądowego”. Zatem samo przedłożenie zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego niezdolność do pracy w celu usprawiedliwienia nieobecności na wezwanie sądu nie jest wystarczające. W takim wypadku konieczne jest stwierdzenie przez uprawnionego lekarza sądowego, że dana osoba nie może stawić się w określonym dniu na wezwanie sądu. Jak wskazuje bowiem orzecznictwo sądów, nie każda bowiem choroba, a nawet nie każda hospitalizacja uzasadniają usprawiedliwienie niestawiennictwa na wezwanie, ale takie tylko, które stanowią chorobę obłożną bądź wynikającą z nagłego i poważnego pogorszenia zdrowia, wymagającego niezwłocznego poddania się leczeniu szpitalnemu (tak postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt II AKz 226/09).

Świadek nie usprawiedliwił swojej nieobecności, ile będzie wynosić kara porządkowa za jego niestawiennictwo się w sądzie?

Na wstępie należy zauważyć, iż ustawodawca nowelą z 15 kwietnia 2016 r., zmniejszył wysokość kary pieniężnej, którą sąd może nałożyć na świadka ze względu na jego nieusprawiedliwione niestawiennictwo. Przed nowelizacją ustawy, wysokość kary wynosiła 10 000 zł. Obecne przepisy przewidują kwotę do 3000 zł.

Należy również pamiętać, iż w przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa świadka wezwanego na rozprawę karną w sprawie o przestępstwa narkotykowe, sąd może wydać zarządzenie o jego zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu na salę rozpraw. Więcej o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu można przeczytać w artykule: Kiedy świadek może zostać doprowadzony na rozprawę w sprawie karnej?

Jakie są kryteria co do wysokości nakładanej przez sąd na świadka kary pieniężnej za jego niestawiennictwo w sądzie?

Należy zauważyć, iż nałożenie kary porządkowej przez sąd na świadka ma fakultatywny charakter, co oznacza, że sąd może, ale nie musi jej zastosować. Natomiast procedując o wysokości kary porządkowej, robi to według swego uznania. Ustawa karna nie wymienia wprost żadnych kryteriów stosowania kary porządkowej. Przyjmuje się zatem, że sąd orzekając o wysokości kary pieniężnej powinien brać pod uwagę:

  1. wagę naruszonego obowiązku procesowego – sąd może zastosować wyższą karę pieniężną w stosunku do świadka, którego zeznania w sprawie są kluczowe,

  2. nasilenia złej woli uczestnika procesu – sąd może zastosować wyższą karę pieniężną w stosunku do osoby, która wielokrotnie już został wzywana do złożenia zeznań,

  3. zasadę proporcjonalności w kontekście sytuacji rodzinnej i majątkowej – sąd może zastosować wyższą karę pieniężną w stosunku do osoby bardziej majętnej.

Należy jednak podkreślić, iż kara porządkowa nakładana na świadka, mimo że w niektórych wypadkach może być dolegliwa, to jednak nie ma charakteru kryminalnego i jest orzekana incydentalnie. Oznacza to, że w kartotekach osobowych danego świadka nie będzie wzmianki o tym, iż został on ukarany za niestawiennictwo karą pieniężną.

Czy można się odwołać od zarządzenia sądu w przedmiocie zastosowania kary pieniężnej?

Jak stanowi art. 290 § 2 k.p.k.:Na postanowienia i zarządzenia przewidziane w niniejszym rozdziale przysługuje zażalenie”. Zażalenie przysługuje do sądu wyższego rzędu nad sądem, który wydał zaskarżone orzeczenie i winno być ono złożone w ciągu 7 dni od daty jego doręczenia świadkowi. Więcej na temat możliwości składania zażalenia można przeczytać w artykule: Czy Sąd może uchylić nałożoną na świadka karę pieniężną w związku z jego niestawiennictwem się na rozprawę?

Podsumowując należy zwrócić uwagę, iż co do zasady, obecność wezwanego na rozprawę świadka jest obowiązkowa. Mogą jednak zaistnieć takie sytuacje, które uniemożliwią świadkowi jego osobiste wstawiennictwo się w sądzie. Takie sytuacje wymagają jednak usprawiedliwienia. Należy pamiętać, iż nieusprawiedliwienie lub nienależyte usprawiedliwienie swojej nieobecności przez świadka może skutkować nałożeniem na niego przez sąd kary pieniężnej, w wysokości do 3000 zł.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Co grozi obywatelowi polskiemu za popełnienie przestępstwa narkotykowego za granicą?

We wcześniejszym artykule: Czy polska ustawa karna będzie miała zastosowanie do osoby, która nie jest obywatelem Polski, ale dopuściła się popełnienia na terenie Polski przestępstwa narkotykowego?, zastanawialiśmy się nad odpowiedzialnością karną obcokrajowca, który dopuścił się popełnienia czynu niedozwolonego na terytorium Polski. Istotnym problemem, nad którym warto byłoby się również pochylić jest kwestia odpowiedzialności karnej obywatela Polski za popełnienie czynu zabronionego, na przykład posiadanie środka odurzającego, na terenie innego kraju.

Polski kodeks karny w art. 109 stanowi, iż „ustawę karną polską stosuje się do obywatela polskiego, który popełnił przestępstwo za granicą”. Oznacza to, że w przypadku popełnienia przez obywatela polskiego przestępstwa za granicą, będzie on ponosić odpowiedzialność karną na zasadach przewidzianych przez ustawę polską, tak jakby dopuścił się tego przestępstwa w Polsce.

Komentowany artykuł wyraża tradycyjną zasadę międzynarodowego prawa karnego, która stanowi, że osoba legitymująca się obywatelstwem danego kraju powinna również za granicą przestrzegać przepisów swego prawa ojczystego. Takie rozwiązanie zostało również przyjęte i przez polskiego ustawodawcę. Ponadto, jako jednym z powodów wprowadzenia takiego rozwiązania do przepisów polskich ustaw karnych jest obawa uniknięcia przez sprawcę przestępstw odpowiedzialności karnej za przestępstwo popełnione za granicą.

Jednak, aby sprawca miał ponieść odpowiedzialność karną za czyn popełniony za granicą, muszą zostać spełnione dwie przesłanki:

  1. sprawca czynu zabronionego musi być obywatelem polskim

    oraz

  2. popełniony za granicą czyn musi stanowić przestępstwo zarówno według polskiej ustawy karnej, jak i ustawy obowiązującej w miejscu jego popełnienia (tzw. wymóg podwójnej karalności przewidziany w art. 111 k.k.).

Jak wynika zatem z powyższego, oprócz cytowanego powyżej art. 109 k.k., istotnym przepisem, zwłaszcza w kontekście przepisów narkotykowych, jest art. 111 k.k., który w § 1 stanowi, iż: „ Warunkiem odpowiedzialności za czyn popełniony za granicą jest uznanie takiego czynu za przestępstwo również przez ustawę obowiązującą w miejscu jego popełnienia”.

W praktyce cytowany przepis oznacza, że obywatel polski zostanie pociągnięty do odpowiedzialności karnej za popełnienie czynu zabronionego jedynie w sytuacji, gdy czyn przez niego popełniony, jest zabroniony pod groźbą kary zarówno przez prawo polskie, jak i prawo państwa, na terenie którego dopuścił się jego popełnienia.

Co w przypadku, gdy według prawodawstwa kraju, w którym zostało popełnione przestępstwo, czyn ten jest zagrożony karą łagodniejszego rodzaju, niż ta, którą przewidują polskie przepisy?

Sytuację tę reguluje art. 111 § 2 k.k., który stanowi, iż „Jeżeli zachodzą różnice między ustawą polską a ustawą obowiązującą w miejscu popełnienia czynu, stosując ustawę polską, sąd może uwzględnić te różnice na korzyść sprawcy”.

Z treści art. 111 § 2 k.k. wynika, że w trakcie postępowania karnego sąd polski stosuje ustawę karną polską i na jej podstawie zapada orzeczenie. Przepis ten dopuszcza jednak możliwość uwzględnienia na korzyść sprawcy różnic zachodzących między ustawą polską a ustawą obowiązującą w miejscu popełnienia czynu. Odmienności te mogą dotyczyć m.in. granic ustawowego zagrożenia, dolegliwości grożącej kary, inaczej określonych przesłanek stosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, środków probacyjnych czy konsekwencji wyrażenia „czynnego żalu”. Należy jednak wyraźnie podkreślić, iż wprowadzenie modyfikacji w zakresie stosowania polskiego prawa ma charakter fakultatywny, co oznacza, że sąd może, ale nie musi zastosować rozwiązanie korzystniejsze dla sprawcy.

Co w przypadku gdy sprawca przestępstwa narkotykowego posiada również obywatelstwo innego kraju?

Kodeks karny nie zawiera ustawowej definicji określającej, kto jest obywatelem polskim. W rozstrzygnięciu tej kwestii należy zatem odwołać się do przepisów ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Stosownie do art. 3 ust. 1 tego aktu prawnego „obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa ma wobec Rzeczypospolitej Polskiej takie same prawa i obowiązki jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie„. Zatem osoba, która posiada również obywatelstwo innego państwa uznawana jest za obywatela polskiego. Osoba z podwójnym obywatelstwem nie może zatem powoływać się na posiadanie obywatelstwa innego państwa, celem uniknięcia odpowiedzialności karnej za popełnione przez siebie przestępstwo.

Podsumowując należy stwierdzić, iż w przypadku popełnienia przez obywatela Polski przestępstwa za granicą, poniesie on odpowiedzialność karną na zasadach przewidzianych w polskiej ustawie karnej. Jednak, aby sprawca miał ponieść odpowiedzialność karną za czyn popełniony za granicą, muszą zostać spełnione dwie przesłanki: sprawca czynu zabronionego musi być obywatelem polskim (bez znaczenia jest fakt czy jest również obywatelem innego państwa) i popełniony za granicą czyn musi stanowić przestępstwo zarówno według polskiej ustawy karnej, jak i ustawy obowiązującej w kraju, w którym doszło do jego popełnienia.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz