Co grozi obywatelowi polskiemu za popełnienie przestępstwa narkotykowego za granicą?

We wcześniejszym artykule: Czy polska ustawa karna będzie miała zastosowanie do osoby, która nie jest obywatelem Polski, ale dopuściła się popełnienia na terenie Polski przestępstwa narkotykowego?, zastanawialiśmy się nad odpowiedzialnością karną obcokrajowca, który dopuścił się popełnienia czynu niedozwolonego na terytorium Polski. Istotnym problemem, nad którym warto byłoby się również pochylić jest kwestia odpowiedzialności karnej obywatela Polski za popełnienie czynu zabronionego, na przykład posiadanie środka odurzającego, na terenie innego kraju.

Polski kodeks karny w art. 109 stanowi, iż „ustawę karną polską stosuje się do obywatela polskiego, który popełnił przestępstwo za granicą”. Oznacza to, że w przypadku popełnienia przez obywatela polskiego przestępstwa za granicą, będzie on ponosić odpowiedzialność karną na zasadach przewidzianych przez ustawę polską, tak jakby dopuścił się tego przestępstwa w Polsce.

Komentowany artykuł wyraża tradycyjną zasadę międzynarodowego prawa karnego, która stanowi, że osoba legitymująca się obywatelstwem danego kraju powinna również za granicą przestrzegać przepisów swego prawa ojczystego. Takie rozwiązanie zostało również przyjęte i przez polskiego ustawodawcę. Ponadto, jako jednym z powodów wprowadzenia takiego rozwiązania do przepisów polskich ustaw karnych jest obawa uniknięcia przez sprawcę przestępstw odpowiedzialności karnej za przestępstwo popełnione za granicą.

Jednak, aby sprawca miał ponieść odpowiedzialność karną za czyn popełniony za granicą, muszą zostać spełnione dwie przesłanki:

  1. sprawca czynu zabronionego musi być obywatelem polskim

    oraz

  2. popełniony za granicą czyn musi stanowić przestępstwo zarówno według polskiej ustawy karnej, jak i ustawy obowiązującej w miejscu jego popełnienia (tzw. wymóg podwójnej karalności przewidziany w art. 111 k.k.).

Jak wynika zatem z powyższego, oprócz cytowanego powyżej art. 109 k.k., istotnym przepisem, zwłaszcza w kontekście przepisów narkotykowych, jest art. 111 k.k., który w § 1 stanowi, iż: „ Warunkiem odpowiedzialności za czyn popełniony za granicą jest uznanie takiego czynu za przestępstwo również przez ustawę obowiązującą w miejscu jego popełnienia”.

W praktyce cytowany przepis oznacza, że obywatel polski zostanie pociągnięty do odpowiedzialności karnej za popełnienie czynu zabronionego jedynie w sytuacji, gdy czyn przez niego popełniony, jest zabroniony pod groźbą kary zarówno przez prawo polskie, jak i prawo państwa, na terenie którego dopuścił się jego popełnienia.

Co w przypadku, gdy według prawodawstwa kraju, w którym zostało popełnione przestępstwo, czyn ten jest zagrożony karą łagodniejszego rodzaju, niż ta, którą przewidują polskie przepisy?

Sytuację tę reguluje art. 111 § 2 k.k., który stanowi, iż „Jeżeli zachodzą różnice między ustawą polską a ustawą obowiązującą w miejscu popełnienia czynu, stosując ustawę polską, sąd może uwzględnić te różnice na korzyść sprawcy”.

Z treści art. 111 § 2 k.k. wynika, że w trakcie postępowania karnego sąd polski stosuje ustawę karną polską i na jej podstawie zapada orzeczenie. Przepis ten dopuszcza jednak możliwość uwzględnienia na korzyść sprawcy różnic zachodzących między ustawą polską a ustawą obowiązującą w miejscu popełnienia czynu. Odmienności te mogą dotyczyć m.in. granic ustawowego zagrożenia, dolegliwości grożącej kary, inaczej określonych przesłanek stosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, środków probacyjnych czy konsekwencji wyrażenia „czynnego żalu”. Należy jednak wyraźnie podkreślić, iż wprowadzenie modyfikacji w zakresie stosowania polskiego prawa ma charakter fakultatywny, co oznacza, że sąd może, ale nie musi zastosować rozwiązanie korzystniejsze dla sprawcy.

Co w przypadku gdy sprawca przestępstwa narkotykowego posiada również obywatelstwo innego kraju?

Kodeks karny nie zawiera ustawowej definicji określającej, kto jest obywatelem polskim. W rozstrzygnięciu tej kwestii należy zatem odwołać się do przepisów ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Stosownie do art. 3 ust. 1 tego aktu prawnego „obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa ma wobec Rzeczypospolitej Polskiej takie same prawa i obowiązki jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie„. Zatem osoba, która posiada również obywatelstwo innego państwa uznawana jest za obywatela polskiego. Osoba z podwójnym obywatelstwem nie może zatem powoływać się na posiadanie obywatelstwa innego państwa, celem uniknięcia odpowiedzialności karnej za popełnione przez siebie przestępstwo.

Podsumowując należy stwierdzić, iż w przypadku popełnienia przez obywatela Polski przestępstwa za granicą, poniesie on odpowiedzialność karną na zasadach przewidzianych w polskiej ustawie karnej. Jednak, aby sprawca miał ponieść odpowiedzialność karną za czyn popełniony za granicą, muszą zostać spełnione dwie przesłanki: sprawca czynu zabronionego musi być obywatelem polskim (bez znaczenia jest fakt czy jest również obywatelem innego państwa) i popełniony za granicą czyn musi stanowić przestępstwo zarówno według polskiej ustawy karnej, jak i ustawy obowiązującej w kraju, w którym doszło do jego popełnienia.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • RSS
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • Poleć
  • LinkedIn
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły i oznaczony tagami , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Co grozi obywatelowi polskiemu za popełnienie przestępstwa narkotykowego za granicą?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Odpowiedz na „Mariusz StelmaszczykAnuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


7 × = 28

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>