Kiedy świadek może zostać doprowadzony na rozprawę w sprawie karnej?

W artykule zatytułowanym Kiedy na świadka w sprawie karnej może zostać nałożona kara pieniężna za jego niestawiennictwo się w sądzie? zastanawialiśmy się czy świadek ma obowiązek stawić się w sądzie, jeśli został wezwany do złożenia zeznań w sprawie o przestępstwo narkotykowe i co się wydarzy w sytuacji, gdy nie stawi się on na rozprawie karnej, na którą został prawidłowo wezwany.

W niniejszym artykule zastanowimy się, czy sąd może zarządzić doprowadzenie świadka na salę sądową, w przypadku gdy nie stawił się on na rozprawę, a otrzymał odpowiednie wezwanie.

Wstępne wątpliwości rozwiewa artykuł 285 § 2 k.p.k. który stanowi, iż: „W wypadkach określonych w § 1 [w przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa wezwanego świadka na rozprawę] można ponadto zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie świadka”.

Jak wynika zatem z powyższego przepisu, orzeczenie kary pieniężnej na świadka na podstawie przepisu 285 § 2 k.p.k., w związku z jego nieusprawiedliwionym niestawiennictwem na termin rozprawy karnej w sprawie o przestępstwo narkotykowe może być połączone z wydaniem zarządzenia przez sąd do jego zatrzymania i przymusowego doprowadzenia na rozprawę.

Niewątpliwie zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie, o którym mowa w cytowanym przepisie należy zdecydowanie odróżnić od zatrzymania osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa, które ma przede wszystkim na celu zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania karnego. Zatrzymanie i doprowadzenie świadka ma głównie na celu wymuszenie na nim określonego zachowania w trakcie postępowania karnego, tj. złożenia zeznań w danej sprawie.

Jak zostało już wskazane, świadka można zatrzymać i przymusowo doprowadzić jedynie w przypadku nieusprawiedliwionego stawiennictwa. W praktyce rozwiązanie to stosuje się w zasadzie, gdy mamy do czynienia z kolejnym nieusprawiedliwionym niestawiennictwem świadka, a wcześniej stosowane wobec świadka środki w postaci kary pieniężnej nie odniosły pożądanego rezultatu. Warto zatem nadmienić, iż świadek, który nie stawił się na rozprawę po raz pierwszy i nie usprawiedliwił swojej nieobecności, powinien obawiać się nałożenia na niego przez sąd kary pieniężnej, ale już niekoniecznie jego doprowadzenia na salę rozpraw. Jednak w sytuacji, w której świadek, bez odpowiedniego usprawiedliwienia, nie stawi się na kolejne wezwania sądu, sąd będzie dysponować możliwością zarządzenia przymusowego doprowadzenia świadka. Należy również zwrócić uwagę na fakt, iż formalnie jest możliwe jednoczesne nałożenie kary pieniężnej oraz zarządzenie zatrzymania i doprowadzenia. Mając jednak na względzie cel omawianych środków, sądy winny należy najpierw sięgać po karę pieniężną, a dopiero wtedy, gdy jest ona nieskuteczna, korzystać z instytucji zatrzymania i przymusowego doprowadzenia, połączonego z kolejną karą pieniężną.

Na jaki czas można zatrzymać świadka?

W przypadku wydania zarządzenia o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu świadka, czas zatrzymania w żadnym wypadku nie może przekroczyć 48 godzin. Jednak 48 h jest to górna granica czasu, na jaki świadek może zostać zatrzymany, dlatego należy pamiętać, że zatrzymanie w zasadzie nie powinno trwać dłużej, niż jest to niezbędne do wykonania zarządzenia związanego z doprowadzeniem świadka do sądu. Komentatorzy tego przepisu uznają za uzasadniony pogląd, że niedopuszczalna jest praktyka zatrzymania osoby wieczorem dnia poprzedniego w celu doprowadzenia jej do organu prowadzącego postępowanie następnego dnia rano (tak m .in. prof. D. Świecki w Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I, wyd. II, 2015) . Sytuacje z zatrzymaniem świadka dnia poprzedniego nie powinny mieć miejsca, chyba że zatrzymanie jeden dzień wcześniej będzie gwarantowało skuteczność wykonania zarządzenia o zatrzymaniu i doprowadzenia świadka do sądu (np. świadek bardzo rzadko przebywa w miejscu swojego zamieszkania).

Czy można zaskarżyć decyzję sądu w przedmiocie zarządzenia o doprowadzeniu świadka na salę rozpraw?

Należy podkreślić, iż decyzja o zatrzymaniu i doprowadzeniu ma postać zarządzenia. Jest to bardzo istotne, ponieważ jak wynika z art. 99 § 2 k.p.k. oraz art. 290 § 2 k.p.k., zarządzenie wymaga sporządzenia uzasadnienia i jest ono zaskarżalne. Jak stanowi bowiem powoływany powyżej art. 290 § 2 k.p.k.:Na postanowienia i zarządzenia przewidziane w niniejszym rozdziale przysługuje zażalenie”. Zażalenie przysługuje do sądu wyższego rzędu nad sądem, który wydał zaskarżone orzeczenie. Świadek w zażaleniu na zarządzenie o doprowadzeniu świadka na salę rozpraw powinien wskazać dlaczego nie zgadza się z wydanym zarządzeniem. Treść zarządzenia zależna jest od okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie. Jako przykład można wskazać sytuację, w której świadek prawidłowo usprawiedliwił swoją nieobecność na rozprawie, ale mimo to, sąd wydał zarządzenie o jego przymusowym doprowadzeniu na salę rozpraw. W takim przypadku świadek powinien wskazać, iż złożył on odpowiednie usprawiedliwienie swojej nieobecności, wobec czego jego doprowadzenie na rozprawę należy uznać jako przedwczesne.

Podsumowując należy zwrócić uwagę, na fakt, iż w przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa wezwanego na rozprawę karną w sprawie o przestępstwa narkotykowe świadka, sąd może wydać zarządzenie o jego zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu na salę rozpraw. W praktyce rozwiązanie to stosuje się jednak w sytuacji, gdy świadek po raz kolejny w sposób nieusprawiedliwiony nie stawia się na wezwanie sądu świadka, a wcześniej stosowane wobec świadka środki w postaci kary pieniężnej nie odniosły rezultatu. Należy również pamiętać, iż na przedmiotowe zarządzenie świadkowi przysługuje zażalenie do sądu wyższego rzędu nad sądem, który wydał zaskarżone orzeczenie.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Paulina Petroniec

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • RSS
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • Poleć
  • LinkedIn
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Kiedy świadek może zostać doprowadzony na rozprawę w sprawie karnej?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Odpowiedz na „Mariusz StelmaszczykAnuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


2 × = 8

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>